Thông tư 18/2026 thuốc kiểm soát đặc biệt: nhà thuốc nhỏ cần làm gì từ 16/07?

Từ ngày 16/07/2026, Thông tư 18/2026/TT-BYT chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư 20/2017/TT-BYT và Thông tư 27/2024/TT-BYT về thuốc và nguyên liệu làm thuốc phải kiểm soát đặc biệt (KSĐB).

Nhiều chủ quầy nghĩ "quầy mình có bán thuốc gây nghiện đâu mà lo". Nhầm. Nếu quầy bạn bán thuốc dạng phối hợp có chứa dược chất gây nghiện / hướng thần / tiền chất — nhóm rất quen thuộc ở quầy lẻ như một số thuốc ho, thuốc cảm — thì Thông tư này áp dụng trực tiếp cho bạn.

Bài này tóm tắt đúng những gì cơ sở bán lẻ (nhà thuốc, quầy thuốc) cần làm, kèm số điều khoản để bạn đối chiếu.

1. Ai bị ảnh hưởng?

2. Bộ hồ sơ, sổ sách bắt buộc cho cơ sở bán lẻ (Điều 12)

Nếu bán thuốc gây nghiện, hướng thần, tiền chất, cơ sở bán lẻ phải lập, quản lý và lưu trữ đủ 5 loại:

1. Sổ theo dõi xuất, nhập, tồn kho — theo mẫu Phụ lục VIII.
2. Phiếu xuất kho của nơi cung cấp thuốc.
3. Đơn thuốc gây nghiện, hướng thần lưu tại cơ sở sau khi bán.
4. Biên bản nhận lại thuốc — theo mẫu Phụ lục XVIII.
5. Sổ theo dõi thông tin chi tiết khách hàng — theo mẫu Phụ lục XIX.

Nếu chỉ bán thuốc dạng phối hợp (trường hợp phổ biến nhất của quầy nhỏ):

• Phải có Sổ theo dõi thông tin chi tiết khách hàng (Phụ lục XIX) — Điều 12 khoản 2.
• Phải có sổ xuất, nhập, tồn kho theo mẫu Phụ lục XVI (áp dụng cả thuốc độc, thuốc thuộc danh mục cấm một số ngành) — Điều 12 khoản 3.
• Lưu giữ chứng từ mua bán thuốc phải KSĐB — Điều 12 khoản 4.

3. Tin tốt: được dùng sổ sách ĐIỆN TỬ (Điều 15)

TT 18/2026 cho phép thay sổ giấy bằng ứng dụng/phần mềm điện tử, với điều kiện: dữ liệu đầy đủ theo đúng biểu mẫu, được mã hóa, toàn vẹn, lưu vết khi thay đổi, tra cứu được trong suốt thời gian lưu trữ, và người ghi/xác nhận phải dùng xác nhận điện tử hoặc chữ ký số.

Với quầy đang dùng phần mềm bán hàng: đừng vội cho rằng phần mềm hiện tại "tự động đạt" — đối chiếu từng điều kiện ở khoản 1 Điều 15, đặc biệt phần lưu vết và chữ ký số.

4. Hai mốc thời gian dễ bị bỏ sót (Điều 16)

• 16/07/2026: Thông tư có hiệu lực, TT 20/2017 và TT 27/2024 hết hiệu lực.
• 01/06/2026 (đã qua): Etomidate và Carisoprodol được xếp là dược chất hướng thần — thuốc chứa 2 hoạt chất này thành thuốc hướng thần từ mốc này. Nếu quầy còn tồn sản phẩm chứa 2 chất trên, phải quản lý theo chế độ thuốc hướng thần.

5. Vi phạm bị phạt thế nào?

Mức phạt vi phạm hành chính tra theo Nghị định 90/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/05/2026). Lưu ý: vi phạm liên quan thuốc phải kiểm soát đặc biệt bị áp mức phạt nặng hơn so với vi phạm tương ứng ở thuốc thường. Không hiểu mức phạt cho tình huống cụ thể của quầy mình, bạn có thể hỏi ngay tại công cụ tra cứu luật nhà thuốc — trả lời kèm đúng điều khoản gốc.

Checklist 6 việc làm ngay tuần này

1. Rà danh mục đang bán: có thuốc phối hợp chứa dược chất GN/HT/TC? Có Etomidate/Carisoprodol?
2. Đối chiếu bộ sổ đang dùng với Điều 12 — thiếu sổ nào lập bổ sung ngay theo đúng Phụ lục.
3. Lập Sổ theo dõi thông tin chi tiết khách hàng (Phụ lục XIX) nếu bán thuốc phối hợp.
4. Kiểm tra chứng từ mua bán còn lưu đủ không.
5. Nếu muốn chuyển sổ điện tử: đối chiếu 4 điều kiện Điều 15 với phần mềm đang dùng.
6. Cập nhật SOP + phổ biến cho nhân viên đứng quầy.

Tải mẫu sổ miễn phí: Thư viện tài liệu của Dược Sĩ Thực Chiến có sẵn sổ theo dõi KSĐB và biên bản mẫu chỉnh sửa được — tải về điền thông tin quầy là dùng ngay. Còn vướng điều nào, hỏi trực tiếp tại công cụ tra cứu luật nhà thuốc, miễn phí.

Lưu ý: bài viết tóm tắt để dễ áp dụng tại quầy, không thay thế văn bản gốc. Khi làm thủ tục hoặc tiếp đoàn kiểm tra, hãy đối chiếu trực tiếp Thông tư 18/2026/TT-BYT và văn bản liên quan.